Bọc răng sứ có phải lấy tuỷ không? 3 trường hợp bắt buộc và khi nào không nên

Trả lời ngắn trước khi đi vào chi tiết

Không. Bọc răng sứ không bắt buộc phải lấy tuỷ. Với một chiếc răng còn khoẻ, tuỷ còn sống, cách làm chuẩn là mài răng vừa đủ rồi bọc sứ, giữ nguyên tuỷ bên trong.

Lấy tuỷ chỉ cần thiết trong ba trường hợp: tuỷ đã viêm hoặc đã chết, răng sâu hoặc vỡ đến sát tuỷ, hoặc răng còn quá ít mô thật nên phải đặt chốt vào ống tuỷ để giữ mão sứ. Ngoài ba trường hợp đó, lấy tuỷ "cho chắc" hay "cho khỏi ê" là làm thêm một can thiệp không cần thiết, và có những cái giá phải trả về lâu dài.

Tuỷ răng là gì và vì sao nên giữ

Tuỷ răng là phần mô mềm nằm trong lòng răng, gồm mạch máu và dây thần kinh. Nó có ba vai trò mà người bệnh ít khi để ý:

• Báo động. Tuỷ còn sống thì răng còn cảm giác. Khi bị sâu dưới mão sứ, bạn sẽ thấy ê buốt và đi khám sớm. Răng đã lấy tuỷ thì sâu đến mức nặng vẫn có thể không đau.
• Giữ cho răng chắc hơn. Để lấy tuỷ, bác sĩ phải mở một lỗ xuyên qua thân răng vào buồng tuỷ. Phần mô răng mất đi ở bước này làm răng yếu hơn, dễ nứt gãy hơn về lâu dài.
• Giữ màu chân răng. Răng chết tuỷ có thể sẫm màu dần, đôi khi lộ ra ở vùng cổ răng sát lợi.

Vì vậy, nguyên tắc chung trong nha khoa phục hồi là bảo tồn tuỷ sống khi còn có thể.

3 trường hợp bắt buộc phải lấy tuỷ trước khi bọc sứ

1. Tuỷ đã viêm không hồi phục hoặc đã chết. Dấu hiệu thường gặp:

• Đau tự nhiên, không cần ăn uống gì cũng đau.
• Đau nhiều về đêm, đau lan lên thái dương hoặc tai.
• Uống nóng hoặc lạnh thấy buốt và cơn buốt kéo dài cả phút sau khi đã thôi uống.
• Đau khi cắn hoặc khi gõ nhẹ vào răng.
• Lợi quanh chân răng sưng, có mụn mủ.
• Răng đổi màu xám hoặc sẫm dần.

Một số răng chết tuỷ không có triệu chứng gì, chỉ phát hiện được trên phim X-quang (thấy vùng tổn thương ở chóp chân răng) hoặc khi thử tuỷ không thấy đáp ứng. Đó là lý do bác sĩ cần chụp phim và kiểm tra từng răng trước khi bọc, không bọc đè lên một răng đang bệnh.

2. Sâu hoặc vỡ đến sát tuỷ. Khi làm sạch hết phần răng sâu, nếu lỗ sâu đã ăn tới tuỷ hoặc chỉ còn một lớp ngà rất mỏng, nguy cơ tuỷ bị viêm sau khi bọc rất cao. Trong trường hợp này, lấy tuỷ trước khi bọc an toàn hơn là bọc rồi vài tháng sau phải khoan xuyên qua mão sứ để chữa.

3. Răng còn quá ít mô thật, cần đặt chốt để giữ mão sứ. Răng bị vỡ lớn hoặc đã trám nhiều lần đôi khi chỉ còn lại rất ít thân răng phía trên lợi. Mão sứ không thể bám vào một cùi răng quá thấp. Bác sĩ cần đặt một chốt vào ống tuỷ để dựng lại cùi răng, và muốn đặt chốt thì phải lấy tuỷ.

Trường hợp hay gây tranh cãi: bọc sứ để "chỉnh" răng hô, răng lệch

Nhiều người muốn bọc sứ để sửa răng hô, răng chìa, răng mọc lệch thay vì niềng răng vì nhanh hơn. Với răng lệch ít, mài chỉnh hình dáng rồi bọc sứ vẫn giữ được tuỷ.

Nhưng với răng lệch nhiều, muốn mão sứ thẳng hàng thì phải mài sâu ở mặt răng đang chìa ra, đến mức chạm vào tuỷ. Khi đó, lấy tuỷ không còn là lựa chọn mà là hệ quả bắt buộc của việc mài nhiều. Bạn đang đánh đổi một chiếc răng sống khoẻ lấy tốc độ.

Với những trường hợp này, lựa chọn bảo tồn hơn thường là chỉnh nha trước (niềng mắc cài hoặc khay trong suốt) để đưa răng về đúng vị trí, sau đó nếu vẫn muốn cải thiện màu và hình dáng thì mới bọc sứ hoặc dán Veneer với lượng mài ít hơn nhiều.

Xem: Niềng răng Invisalign · Dán sứ Veneer có phải mài răng không?

Răng đã lấy tuỷ từ trước thì sao

Nếu răng đã được chữa tuỷ từ nhiều năm trước, bác sĩ sẽ chụp phim để kiểm tra chất lượng lần chữa tuỷ cũ: ống tuỷ có được trám kín đến chóp không, có còn tổn thương ở chóp chân răng không. Nếu lần chữa cũ chưa đạt, nên chữa tuỷ lại trước khi bọc sứ. Bọc một mão sứ mới lên trên một chân răng còn viêm thì sớm muộn cũng phải tháo ra.

Răng còn tuỷ được bọc sứ có rủi ro gì không

Có, nhưng nhỏ và kiểm soát được. Mài răng tạo nhiệt và làm lộ lớp ngà, vốn có hàng nghìn ống nhỏ thông với tuỷ. Một tỉ lệ nhỏ răng còn sống được bọc sứ sẽ bị viêm tuỷ hoặc chết tuỷ trong những năm sau đó. Tỉ lệ này cao hơn ở răng làm trụ cầu răng và răng đã có sâu lớn, trám lớn từ trước.

Bác sĩ giảm rủi ro này bằng cách:

• Mài với tia nước làm mát liên tục, mài từng lớp, không ép mạnh.
• Mài vừa đủ độ dày cho loại sứ đã chọn, không mài thừa.
• Che phủ ngà ngay sau khi mài bằng răng tạm, không để răng mài trần nhiều ngày.
• Gắn mão chính thức sớm, đúng hẹn.
• Kiểm tra tình trạng tuỷ trước khi làm để không bọc lên một răng tuỷ đã yếu.

Vì sao không nên lấy tuỷ "cho chắc"

Có nơi đề nghị lấy tuỷ cả những răng khoẻ trước khi bọc, với lý do "để sau này khỏi đau", "để không bị ê". Nghe có vẻ hợp lý, nhưng đó là đánh đổi không có lợi:

• Ê buốt sau bọc sứ thường tự hết. Cảm giác ê nhẹ khi ăn uống nóng lạnh trong vài ngày đến khoảng 2 tuần sau khi mài là phản ứng bình thường của ngà răng.
• Răng chết tuỷ không còn báo động. Nếu bờ mão sau này bị sâu, bạn sẽ không thấy đau cho đến khi sâu đã lan rộng.
• Răng yếu hơn. Phần mô răng mất khi mở buồng tuỷ không lấy lại được.
• Chữa tuỷ cũng có rủi ro riêng: sót ống tuỷ, gãy dụng cụ trong ống tuỷ, viêm chóp tái phát.
• Thêm chi phí và lịch hẹn cho một việc không cần làm.

Nguyên tắc dễ nhớ: mỗi chiếc răng được lấy tuỷ phải có một lý do riêng của nó, nhìn thấy được trên phim hoặc qua thăm khám. Nếu bạn được đề nghị lấy tuỷ hàng loạt nhiều răng khoẻ cùng lúc, hãy hỏi lại lý do cho từng răng.

Sau khi bọc sứ, dấu hiệu nào là bất thường

Nếu răng bọc sứ bị viêm tuỷ về sau, không phải lúc nào cũng phải tháo mão. Nhiều trường hợp bác sĩ có thể khoan một lỗ nhỏ qua mặt nhai của mão để chữa tuỷ, rồi trám kín lại lỗ đó.

Nên hỏi gì khi đi tư vấn bọc sứ

• Răng này của tôi tuỷ còn sống không? Bác sĩ đã kiểm tra bằng cách nào (phim, thử tuỷ)?
• Răng này có cần lấy tuỷ không? Nếu có, lý do cụ thể là gì, bác sĩ chỉ cho tôi xem trên phim được không?
• Nếu tôi bọc nhiều răng, răng nào cần lấy tuỷ, răng nào không?
• Răng của tôi lệch nhiều không? Có nên niềng trước rồi mới bọc không?
• Sau khi bọc, ê buốt bao lâu là bình thường, bao lâu thì phải quay lại?

Kết luận

Bọc răng sứ và lấy tuỷ là hai việc khác nhau, không đi kèm nhau. Răng khoẻ được bọc sứ mà vẫn giữ tuỷ sống, và đó là cách làm nên được ưu tiên. Lấy tuỷ chỉ đúng khi tuỷ đã bệnh, răng sâu vỡ sát tuỷ, hoặc cần chốt để giữ mão. Mỗi chiếc răng được lấy tuỷ phải có lý do riêng của nó.

Xem thêm: Bọc răng sứ · Bọc răng sứ có đau không? · Sâu răng nên trám hay bọc sứ? · Răng sứ dùng được bao lâu?

Nguồn tham khảo

• Bergenholtz G., Nyman S. (1984). Endodontic complications following periodontal and prosthetic treatment of patients with advanced periodontal disease. J Periodontol 55(2):63–68.
• Saunders W.P., Saunders E.M. (1998). Prevalence of periradicular periodontitis associated with crowned teeth in an adult Scottish subpopulation. Br Dent J 185(3):137–140.
• Goodacre C.J. và cộng sự (2003). Clinical complications in fixed prosthodontics. J Prosthet Dent 90(1):31–41.
• American Association of Endodontists. Glossary of Endodontic Terms (định nghĩa viêm tuỷ hồi phục và không hồi phục).